Trauma wordt genetisch doorgegeven

In het VIV archief lees ik een mail van een VIV lid die ons haar bevindingen mailde over een bericht dat zij toen las in de Telegraaf: ‘´Trauma wordt genetisch doorgegeven’

Zij schrijft hoe tevreden het haar stemt dat onderzoek nu uitwijst wat vele leden allang wisten. Ze schreef:

“De NEI-practitioners in jullie ledenbestand wisten dit allang (miasma) en wellicht ook leden met andere disciplines. Fijn dat het nu ook bewezen is.”

Let wel dat dit artikel járen geleden in de krant verscheen, het nog veel meer jaren daarvoor al bij vele disciplines bekend was, maar het nu nog geen dagelijkse toepassing krijgt bij veel zorgvraagstukken en situaties waar men zich met diagnoses vaststellen bezighoudt. In die tak van sport heeft het geen plek en is het geen onderdeel van ons dagelijks leven. En dat is best gek, want traumatische ervaringen zijn wél een onderdeel van ons dagelijks leven.

Laat ik alle gebeurtenissen die jij en ik dagelijks mee kunnen maken zoals een auto-ongeluk of een onverwacht verlies, een ziekte of overlijden even achterwege. Stel ik alleen maar deze vraag: Hoeveel mensen ken jij waarvan de ouder(s) en/of grootouder(s) een oorlogsverleden hebben? Heel veel, toch?!

Even terug in de tijd

Uit welk jaar precies dit artikel komt is ons niet bekend. Wel zien we dat er in 2014 en 2015 veel over geschreven en gesproken wordt en in augustus 2015 de Telegraaf (nog?) een artikel heeft. Nu met de titel ‘Holocaust – trauma blijkt erfelijk’.

In de archieven van VIV vind ik nog een andere reactie n.a.v. hetzelfde artikel:  

Dit moet mij even van mijn hart: n.a.v. een artikel uit de Telegraaf: ´trauma wordt genetisch doorgegeven, zou uit onderzoek blijken.´ Wat genetisch wordt doorgegeven, is hooguit de kans op het meemaken van een trauma in de vorm van een bepaalde gevoeligheid. Het zijn alle omstandigheden bij elkaar (gezin, familie, woonomgeving, school) die maken dat de kans ook waargemaakt wordt. Of niet.

Het is heel goed mogelijk dat men een levensloop kiest en keuzes maakt waardoor de kans (op trauma) géén werkelijkheid wordt. Het draait om bewustzijn. Ik heb dit in mijn eindscriptie over een bipolaire stoornis ook beschreven. Zo zijn er geen bipolaire genen als zodanig, en kan de patient zijn diagnose overstijgen, (2014!) is de stelling van de Nederlandse hoogleraar Psychiatrie Jim van Os. Er zijn wel/hooguit gebeurtenissen, die een bepaalde (energetische) indruk hebben achtergelaten. En die zijn veelal op te lossen d.m.v. Familieopstellingen, NEI of NLP bijvoorbeeld.

Wat is een trauma?

Een trauma kan ontstaan wanneer je een of meerdere ingrijpende gebeurtenissen meemaakt die je niet goed kan verwerken. Aldus VIV lid en trauma therapeute Lies Dekkers

Bijvoorbeeld een verkeersongeluk, plots ontslag, scheiding, misbruik, geweld of operatie. Het zenuwstelsel raakt dan overweldigd en blijft op de “alarmstand” staan waardoor je niet meer echt kunt ontspannen. De langdurige ontregeling die dit geeft, leidt tot allerlei psychische en/of fysieke klachten.

Vaak zijn de klachten een combinatie van:

  • Afgeslotenheid en verstild of juist rusteloos en druk
  • Gespannen, verstard en verhard of juist slapte en geen kracht ervaren
  • Fysieke klachten, zoals bijvoorbeeld hyperventilatie, vermoeid of slaapproblemen
  • Gevoelens van angst, onveiligheid en rusteloosheid
  • Niet weer weten wie je bent en moeite met relaties
  • Rusteloos, druk en juist de roekeloosheid opzoeken

Trauma’s zijn erfelijk

Dat traumatische ervaringen erfelijk zijn zien we terug in het DNA. Mogelijk speelt epigenetica hierin een rol. Epigenetica is het verschijnsel waarbij bepaalde levensomstandigheden invloed hebben op het DNA, het erfelijk materiaal van de persoon in die betreffende situatie. Bepaalde situaties met specifieke ervaringen of omstandigheden kunnen ervoor zorgen dat een bepaald gen ‘aan’ staat, ‘uit’ staat of minder actief is. Epigenetische veranderingen zou je ook een soort overlevings- of noodscenario kunnen noemen. Veranderingen die het mogelijk maken om je razendsnel aan je omgeving aan te passen en je overlevingskansen te vergroten.

Denk maar eens aan de oorlogswinter in 1944

Na de oorlogswinter van 1944 werden in ons land bijvoorbeeld veel kleine baby’s geboren. Een duidelijk epigenetisch effect: de baby’s pasten zich in de baarmoeder al aan de barre omstandigheden van de Tweede Wereldoorlog aan. Immers, als er weinig te eten is, ben je beter af als je klein bent. Maar toen deze baby’s volwassen waren en zelf kinderen kregen, werden die ook klein geboren. De erbarmelijke omstandigheden van de oorlogswinter werkten blijkbaar twee generaties door.

Of aan 9/11

Na een gebeurtenis met zoveel impact als de aanslag op 11 september 2001 kregen naar schatting een half miljoen inwoners van New York symptomen van het posttraumatische stress syndroom (PTSS). Een professor uit een lokaal ziekenhuis onderzocht 38 zwangere vrouwen die in of dichtbij het World Trade Center waren toen de aanslagen plaatsvonden.

Uit dat onderzoek kwam het resultaat dat de vrouwen die PTSS kregen veel kleinere hoeveelheden van het stresshormoon cortisol in hun speeksel hadden dan de vrouwen die geen PTSS kregen. (Dit stresshormoon wordt aangemaakt in de bijnieren als reactie op een angst- of stressprikkel).

De professor wilde vervolgens weten of deze vrouwen de stress die ze hadden ervaren en in hun lichaam was opgeslagen op hun kinderen door gegeven hadden. En dat laatste bleek inderdaad zo te zijn. De kinderen van de moeders met PTSS reageerden anders, intenser. Zij vertoonden meer gestrest gedrag bij blootstelling aan stressfactoren dan kinder van moeders zonder PTSS. Je zou kunnen stellen dat de kinderen de nachtmerrie van hun moeders hadden geërfd. De professor kwam bij een eerder soortgelijk onderzoek onder Holocaustoverlevenden en hun kinderen tot eenzelfde conclusie. Bron en Bron research & studies New York

Trauma anno 2021

Onder onze VIV leden zijn meerdere leden gespecialiseerd in het werken met en behandelen van trauma’s, waaronder Lies Dekkers in Eindhoven. Lies past de methodieken ACT, Acceptance and Commitment Therapy, SE, Sommatic Experiencing en TR-EMI toe bij traumatherapie. Het vraagt een gespecialiseerde werkwijze die tot doel heeft de “Alarmstand” van het zenuwstelsel te halen, zodat je weer tot ontspanning, rust en het opbouwen van jouw vitaliteit kan komen. Tegelijkertijd zijn er veel gradaties en soorten trauma net zoals er ook meerdere methodieken zijn die een positief effect hebben op traumatische ervaringen.

Anno 2021 lijken we te kunnen stellen dat niemand zonder een traumatische ervaring is. Maar niet iedereen is daadwerkelijk getraumatiseerd, dat zijn 2 verschillende dingen. Of en hoe de impact van een traumatische ervaring is, verschilt per persoon.

Wil je onderzoeken wat de impact van een nare ervaring op jouw leven is? Vind dat een VIV coach of therapeut bij jou in de buurt. Ieder VIV lid kan hierin een start met jou maken en zal doorverwijzen op het moment dat het (tijdelijk tussendoor of als vervolg) om trauma-therapie vraagt.

Wil je onderzoeken of een nare ervaring een trauma is en hoe de impact ervan is op jouw vitaliteit? Of weet je al dat je een trauma hebt, kijk dan uit naar een gespecialiseerde traumatherapeut onder onze leden.

Blijf de updates op onze website volgen voor meer informatie over trauma, trauma verwerking en trauma behandeling. Er komen verschillende experts aan het woord en we starten met VIV lid enTraumatherapeute Lies Dekkers uit Eindhoven.

Hulp nodig?

Voel je je geraakt bij het lezen van deze blog? Kijk dan via de homepage naar een passende therapeut bij jou in de buurt.

Zelfhulp

Aanraders qua literatuur om zelf mee aan de slag te gaan zijn:

De levende erfenis van trauma transformeren

Auteur(‘s) Janina Fisher
ISBN 9789463160575
Jaar van verschijning 2021
Uitgeverij Uitgeverij Mens!

WERKBOEK
Ook als de gebeurtenissen jaren geleden hebben plaatsgevonden, kan de erfenis van symptomen nog springlevend zijn. Van oudsher wordt ervan uitgegaan dat zulke gevolgen verdwijnen wanneer het verhaal over wat er is gebeurd wordt verteld. Getraumatiseerde mensen hebben echter een heel andere ervaring: het telkens opnieuw vertellen van het verhaal zorgt vaak voor een heractivering van hun traumaresponsen, zodat ze eerder overspoeld raken dan het trauma verwerken. Ze kunnen hun ervaringen pas transformeren zodra ze begrijpen dat hun reacties normale responsen op abnormale gebeurtenissen zijn. Janina Fisher verklaart in dit boek hoe de erfenis van symptomen getraumatiseerde mensen heeft geholpen om te overleven. Ze geeft stap-voor-stapstrategieën die zelfstandig of in samenwerking met een therapeut toe te passen zijn, aangevuld met eenvoudige afbeeldingen waarmee getraumatiseerden zelf wijs kunnen worden uit hun verwarrende gevoelens en fysieke reacties. Met werkbladen.

Klik HIER voor meer toelichting, een inkijk- en bestelmogelijkheid.

Een 2e aanrader is het boek ‘De Fontein’ van Els van Steijn

SAMENVATTING

Stel je een prachtige fontein voor met verschillende bakken met water, die elkaar bevloeien. Ergens in de bovenste bakken van de fontein staan je voorouders. In de laag eronder tref je je overgrootouders aan. In de bak onder de bak van de overgrootouders vind je jouw grootouders. De bak daaronder is van jouw biologische vader en moeder. En de bak daar weer onder is van jou met al je eventuele broers en zussen op volgorde van geboorte. De bak onder jouw bak is bestemd voor jouw kinderen. Kleinkinderen zijn te vinden in de bak daar weer onder.

De fontein groeit dus eindeloos zolang kinderen geboren worden in jouw familie. Om je leven te leven in plaats van geleefd te worden, is het noodzakelijk dat je op jouw plek in de fontein staat. Ieder mens heeft een unieke en eigen plek. Daar sta je in je kracht en ontvang je je eigenheid en flair.

Vaak sta je niet op je eigen plek. Om verschillende redenen kun je zijn opgestegen naar een bak boven je. Je hebt bijvoorbeeld gezorgd voor één van je ouders. En je hebt verantwoordelijkheid overgenomen die niet van jou is. Je beschermde je moeder en vrolijkte haar op, was bemiddelaar tussen je ouders of je hield je in omdat je ouders het toch al zo moeilijk hadden. In je dagelijkse leven uit zich deze dynamiek in het overnemen van verantwoordelijkheid die niet van jou is maar van je vriend(in), je baas etc.

Op het moment dat dit gebeurt, ontvang je niet meer maar geef je. Je voelt je wellicht groot en belangrijk maar je bouwt ondertussen een tekort op. Je wordt behoeftig. Het patroon dat je in de familiefontein laat zien, herhaalt zich bijna altijd op andere vlakken in je leven. Zoals bijvoorbeeld wanneer je een oordeel hebt over één van je ouders. Je ouders zien je onvoldoende of je voelt je beter of ‘meer’ dan bijvoorbeeld je vader en gaat uit verbinding met hem. Dit patroon uit zich in autoriteitsconflicten en bewijsdrang.

Als je leert af te dalen naar jouw plek in de fontein, vind je rust en laat je het jezelf goed gaan. Je laat los wat van de ander is en kijkt aan wat van jou is. Hiermee stel je grenzen, blijf je in verbinding en neem je verantwoordelijkheid voor jouw leven. Je leert ja zeggen tegen wat er is (al het goede en het minder mooie) waarbij je je eigen primaire gevoelens gaat ervaren. Primaire gevoelens maken je schoon van binnen. Bij het afdalen kom je ook in aanraking met keuzes omtrent schuld en onschuldig zijn. Het is belangrijk dat je daarmee om leert gaan.

Mijn boek reikt je een ander perspectief aan zodat je anders kunt kijken naar je leven. De fontein kan je toegang verschaffen tot een positieve spiraal, die ontstaat als het je lukt om de zogenaamde systemische wetmatigheden voor je te laten werken. De principes van opstijgen en afdalen helpen je om de relatie met jezelf en je omgeving te verbeteren. Je zult meer rust ervaren en grip krijgen op de kwaliteit van je leven. 

KLIK HIER voor meer toelichting, een inkijk- en bestelmogelijkheid.

Of vind een passende therapeut bij jou in de buurt via onze zoekoptie ‘vind een therapeut’

Energetische therapie, trillingen en muziek

Je vraagt je misschien af wat een blog over muziek en trillingen te maken heeft met vitaliteit en levenskwaliteit. En aan het eind van deze blog zal je duidelijker geworden zijn wat het verband is met en de kracht is van energetische therapie en muziek

Energetische therapie, trillingen en muziek

In deze blog laten we natuurgeneeskundig therapeut en oud-VIV lid Josta van der Wiele aan het woord. Zij deelt haar kennis en ervaring over zowel energetische therapie als over muziek. Alles is energie en heeft een eigen trilling en we vroegen Josta of zij haar kennis en ervaring hierover met ons wil delen. Dat het juist deze blog is geworden, is dubbelzijdig: Enerzijds is het vanwege haar liefde voor natuurgeneeskunde en een onderzoeksprotocol waaraan zij binnen dit veld werkt. En dat het gecombineerd is met muziek is anderzijds en heeft te maken met het overlijden van een wereldwijd gerespecteerde en Nederlandse dirigent: Bernard Haitink. Enerzijds gaat deze blog over de natuur en anderzijds gaat deze blog over muziek. Het verband? tussen beide? Trillingen!

Onderzoek energetische therapie

Sinds enige tijd werk ik mee aan onderzoek op het terrein van de natuurgeneeskunde. Ik schrijf een onderzoeksprotocol voor een effectonderzoek naar energetische therapie, en doe verslag van wat daarbij komt kijken in een artikel voor het vakblad VNIG. Dat is leuk en leerzaam, maar ook een soort ontwikkelingswerk. Een overkoepelend wetenschappelijk kader voor het doen van onderzoek naar CAM ontbreekt namelijk in Nederland.

Energetische therapie (ET) wordt in diverse vormen onderwezen en toegepast in ziekenhuizen, verpleeghuizen, de ggz en particuliere praktijken, maar de effecten daarvan worden in Nederland nog nauwelijks onderzocht. Ook de financiering ervoor ontbreekt. ZonMW heeft wel voorstellen gedaan om te komen tot een wetenschappelijk kader, onder meer door een aanzet te geven voor een Consortium voor Integrale Gezondheid en Zorg (CIGZ) en door de vraag te stellen of reguliere onderzoeksmethoden wel passen bij CAM (Reijmerink 2014).

In het buitenland wordt al decennia lang wetenschappelijk onderzoek gedaan. Ik maak bij het schrijven dankbaar gebruik van een Nederlands overzicht van effectonderzoek naar Therapeutic Touch (een vorm van energetische zorg) (Busch et al 2008), en van een rapport (geschreven in opdracht van beroepsorganisatie VVET) over de stand van zaken in het internationaal wetenschappelijk onderzoek in de energetische natuurkunde en energetische therapie (De Waard 2019).

Effectonderzoek therapeuten

Ons effectonderzoek zal zich richten op zelfstandige therapeuten, die het onderzoeksraamwerk kunnen gebruiken om de effecten van ET in hun eigen praktijk te onderzoeken voor een specifieke klacht of conditie. Het opzetten van een dergelijke studie vraagt veel inlezen, vooral ook over fouten die in eerdere onderzoeken zijn gemaakt, en zoeken naar manieren om niet alleen de effecten van de behandeling op de klachten goed te kunnen meten (welke meetinstrumenten zijn er zoal gebruikt en welke zouden ook voor ons nuttig kunnen zijn?), maar ook zoeken naar methoden en vragenlijsten die tevens de holistische effecten van behandelingen kunnen meten. Een punt is daarbij dat, aangezien veel onderzoek in de VS of het VK is gedaan, vragenlijsten in het Engels zijn gesteld. Die vragenlijsten moeten dan eerst vertaald worden en de vertalingen moeten gevalideerd worden. Vandaar dat wij ook zoeken naar bestaande Nederlandse equivalenten.

Verschil effectonderzoek – fundamenteel onderzoek

Zoals gezegd, wordt dit een effectonderzoek, geen fundamenteel onderzoek. Fundamenteel onderzoek richt zich op het werkingsmechanisme van een bepaalde therapie. (Van veel complementaire en reguliere behandelwijzen is het werkingsmechanisme niet bekend, maar dat terzijde.) Zo wordt een energetische behandeling ook wel een bioveldbehandeling genoemd.

Dat klinkt prachtig, maar onderzoekers zeggen dat zij geen duidelijk beeld hebben van de kenmerken van een bioveldbehandelaar of hoe ze deze moeten ´ijken´. Is een bioveld een elektromagnetisch veld (dat met bepaalde technieken te meten is en ook al gebruikt wordt bij moderne diagnostiek en behandelingen) of gaat het (ook) om een (nog niet meetbaar) veld van een andere orde? Kan een therapeut met zijn handen gericht een bepaald elektromagnetisch veld uitstralen en hoe kan dat gemeten worden? En als de behandeling geen effect heeft, is dat dan omdat het uitgezonden signaal te zwak is of omdat de cliënt het niet oppakt?

Toekomstig onderzoek zou zich volgens deze onderzoekers moeten richten op fysiologische kenmerken van bioveldbehandelaars, om beter te begrijpen wat er bij hen zelf gebeurt. In de tussentijd zouden therapeuten kunnen uitzoeken wat de beste ´dosering´ van hun interventie is (TT-Wijzer nr 70 zomer 2013). Dit laatste, het doseren van de interventie (tijdsduur, focus of intentie van de behandelaar) kunnen wij als onderdeel in ons effectonderzoek meenemen.

Wetenschap en Kwantumfysica

De laatste jaren worden steeds meer wetenschappelijke achtergronden verzameld die de basis kunnen vormen voor (theorievorming over) Energy Medicine. Die achtergronden liggen op het snijvlak van de klassieke natuurkunde, biologie en kwantumfysica. Ons hele lichaam, inclusief bloedsomloop, hormonen, ademhaling en spijsvertering enz. lijkt een levende matrix, waarin alle onderdelen voortdurend in beweging en in uitwisseling zijn, door transport van (elektrische en chemische) signalen en trillingen, elektromagnetische golven en lading, van binnenuit en van buitenaf.

Alle aspecten van lichaam en geest beïnvloeden elkaar voortdurend over en weer. In het magnetisch veld van het hart bijvoorbeeld zijn emoties voelbaar voor anderen. Voor energetisch therapeuten is het menselijk energieveld van buiten naar binnen steeds ´tastbaarder´, het lichaam zelf is het meest ´verdicht´.

Kwantumfysica

Vanuit de kwantumfysica komt de aanwijzing dat non-lokaliteit de basis is van onze werkelijkheid. Sommige kwantumfysici denken dat de gehele fysieke werkelijkheid wordt gecreëerd door bewustzijn. De meeste energetisch therapeuten gaan er vanuit dat bewustzijn energie creëert, welke op haar beurt materie creëert. Steeds meer wordt aangetoond dat complexe, levende systemen in een coherente staat kunnen verkeren en met elkaar kunnen resoneren. Zo bleek uit diverse onderzoeken dat de hersengolven van de cliënt tijdens de behandeling synchroon gingen lopen met de alfagolven van de behandelaar en dat de alfagolven bij de cliënten significant toenamen ten opzichte van die in de controlegroep (Oschman 2016).

De hypothese is dat therapeuten, omdat zij getraind zijn om hun gedachten en gevoelens tot rust te brengen aan het begin van een behandeling (zij brengen zichzelf in een soort meditatieve toestand), zij niet alleen afstemmen op het bioveld van de cliënt, maar ook gaan resoneren met de grotere energievelden van de aarde en het non-lokale bewustzijnsveld (De Waard 2019). Via hun eigen bioveld, hun hersenen en hun afstemming op die grotere energievelden, ontvangen zij informatie, die zij puur door hun focus en afstemming doorgeven aan hun cliënten. Deze resonantie brengt een grotere coherentie teweeg in het bioveld van de cliënt, resp. brengt de zelfheling op gang.

Hoezo kunnen trillingen helen?

Ik begon over die fundamentele aspecten van energie omdat energie, helende energie, bestaat uit golven, trillingen, informatie. Ook geluid bestaat uit trillingen. Thuis kunnen we eenvoudig ervaren dat een klok die langzaam tikt een rustiger gevoel geeft dan een driftig tikkend klokje. Muziek, en in het bijzonder het gebruik van bepaalde tonen en octaven, werd in de oudheid gebruikt als geneeswijze. Daarbij gebruikten priesters soms instrumenten en technieken die wij vandaag de dag niet meer begrijpen (Consemulder 2008).

Ook vandaag de dag wordt muziek gebruikt in therapie en tijdens opnames in ziekenhuizen. Muziektherapie is, net als energetische therapie, niet gericht op praten maar op (non-verbale) ervaringen in het moment.

Muziektherapie maakt gebruik van het feit dat muziek diep kan raken en invloed heeft op emoties en stemming. Door luisteren, uitvoeren en stemgebruik is het mogelijk om in contact te komen met diepere gevoelslagen. Lagen die met praten vaak moeilijker te bereiken zijn. Daarbij komt dat sommige mensen een trauma hebben ervaren op een leeftijd waarop ze nog niet konden praten. Door middel van muziek kunnen zij dan alsnog woorden geven aan wat ze nodig hebben (vaktherapie.nl). Je zou kunnen zeggen dat muziek in mensen iets in trilling kan brengen. Dat muziek een ´gebied´ kan aanraken waar heling nodig is.

Dirigent Bernard Haitink

De helende werking van muziek

Ook dirigent Bernard Haitink, die op 21 oktober 2021 in Londen op de hoge leeftijd van 92 jaar overleed, kon vele mensen raken. De muziek die hij dirigeerde werd door vele duizenden mensen beluisterd. En zijn concerten werden druk bezocht omdat mensen wilden genieten van een van de symfonieën van bijvoorbeeld Mahler of Bruckner.

Zelf heb ik ooit in muziekcentrum Vredenburg kennisgemaakt met Mahler (niet onder leiding van Haitink trouwens). Sindsdien heb ik vaak geluisterd naar symfonieën en liederen van Mahler. Ik heb diverse opnames van Mahler die door Haitink zijn gedirigeerd. Ik vind het fascinerende muziek, verrassend en vaak ontroerend, en uitvoeringen door Haitink zijn voor mij altijd prachtig. Maar wat er tussen hem en het orkest of solisten gebeurde fascineert mij. Was de afstemming tussen hem en de muziek en tussen hem en de uitvoerende musici ook een vorm van resoneren, van wederzijdse afstemming?

De magie en sereniteit van klank

Mezzosopraan Christianne Stotijn: ¨Zijn allergrootste gave was dat hij geen woorden nodig had. Hij kon alles met zijn handen laten zien. Met ademen was hij altijd samen met jou. ¨En solo-trombonist Jörgen van Rijen: ¨Het klinkt wellicht vreemd, maar zijn persoonlijkheid alleen al zorgde voor een andere klank in het orkest. (…) Zijn gezichtsuitdrukking en zijn manier van bewegen maakten dat het hele orkest mooier, warmer en dieper klonk. Magisch ja, hij kon magie oproepen. (…) Hij incorporeerde de inbreng van de musici in zijn visie. De eerlijkheid tegenover de muziek stond altijd bovenaan.¨ (Trouw 23 oktober 2021).

Mogelijk werden deze rust en sereniteit met de jaren bij Haitink steeds sterker, naarmate hij ook ouder en fysiek zwakker werd. Het magische van zijn interpretaties werd voortdurend beschreven in recensies. Dat hij volledig boven de materie stond, iets wat hij zelf niet kon uitleggen.

De documentaire die dezelfde avond werd uitgezonden, benadrukte dat Bernard Haitink zich op een heel pure manier voorbereidde op concerten. Hij werd één met de muziek, met de componist, er zat tijdens concerten geen ego meer tussen. ¨Zonder poeha of effectbejag, altijd in dienst van de muziek en de componist¨ (Trouw 23 oktober 2021).

Als dat geen afstemming is …

Met dank aan Josta van der Wiele

Ook onder VIV leden zijn muziektherapeuten, waaronder Monica Wagner in Nijmegen , Caroline Bun in Bussum en Diana van Wees in Den Helder

Wil jij de helende effecten van klank en/of muziek ervaren?
Kijk HIER voor een therapeut bij jou in de buurt.

  • november 2021
  • oktober 2021
  • september 2021
  • juli 2021
  • mei 2021
  • april 2021
  • maart 2021
  • februari 2021
  • januari 2021
  • november 2020
  • oktober 2020
  • juni 2020
  • mei 2020
  • april 2020
  • maart 2020
  • december 2019
  • november 2019
  • oktober 2019
  • augustus 2019
  • juli 2019
  • juni 2019
  • januari 2019
  • november 2018
  • september 2018
  • april 2017
  • januari 2017
  • december 2016
  • oktober 2016
  • september 2016
  • augustus 2016
  • juli 2016
  • juni 2016
  • april 2016
  • december 2015
  • oktober 2015
  • september 2015
  • september 2014
  • juni 2014